|
Bir çoğumuz beslenirken neyi ne için
yediğimizi bilmemekteyiz. Oysa ki, kendisine karşı sorumlu olduğumuz
bedenimizin sağlıklı çalışmasını sağlayabilmek için aldığımız
besinlerin bize olan faydalarını ya da zararlarını öğrenmek o kadar
da zor bir uğraş değil.
Dengeli beslenme eşittir pahalı
yiyecekler de demek değildir. Birçok ucuz yiyecek taşıdığı besin
değeri açısından pahalı yiyeceklere eşdeğerdir.
Kalori
Dengeli beslenme aynı zamanda bedenin
ısı düzenini koruması için de gereklidir. Aldığımız besinle "beden"
dediğimiz bu mükemmel fabrikanın çalışabilmesi için enerjisi
olurlar. Besinlerin enerji değeri "kalori" (~cal) ile ifade edilir.
Bir kalorilik enerji bir litre suyun ısısının bir derece
yükselebilmesi için gereken ısı miktarıdır.
Günlük iş düzenimizin ağırlığına ve de
bedenimizin büyüklüğüne göre enerji ihtiyacımız değişir. Genellikle
ağır işte çalışan yetişkin bir erkek günde yaklaşık 4500-5000
kaloriye ihtiyaç duyarken yetişkin bir kadın ise 3200-3500 arası
kaloriye ihtiyaç duyar.
Aldığımız besinler ihtiyaç duyduğumuzdan
fazla kalori içeriyor ise beden ihtiyaç fazlası kaloriyi yağa
çevirerek depolar.
(Bakınız Kalori
Tablosu)
Besin Türleri
Aldığımız besinleri "kimyasal
özellikleri" açısından 6 gruba ayırabiliriz :
Karbonhidratlar
Bedenin enerji kaynağı olan
karbonhidratlar.
1 gram karbonhidrat 4 kalori
kazandırır.
Unlu mamuller, tatlılar, şekerler,
baklagiller, patates, kuru meyveler, muz, elma karbonhidrat
açısından zengin maddelerdir.
Yağlar
Karbonhidratlara kıyasla iki kat daha
fazla enerji verirler.
Ayrıca yağda eriyen vitaminler için
alınması gereklidir.
Geç sindirilir.
1 gram yağ 9 kalori kazandırır.
Genellikle bedenimiz günde 55-60 gram
arasında yağa ihtiyaç duyar.
Unlu mamuller, tatlılar, şekerler,
baklagiller, patates, kuru meyveler, muz, elma karbonhidrat
açısından zengin besinlerdir.
Proteinler
Hücre içi yaşamın sürebilmesi için
gereken maddeler proteinler sayesine sağlanır. Hem hayvansal hem
de bitkisel besinlerde bulunur.
Ayrıca yağda eriyen vitaminler için
alınması gereklidir.
Geç sindirilir.
1 gram protein 4 kalori kazandırır.
Süt ve süt ürünleri, et, yumurta,
baklagiller, kuruyemişler, ekmek ve tahıllar protein açısından
zengin besinlerdir.
Vitaminler
Bedenin kimyasal düzenin devamı için
gerekli olan vitaminler miligram ve mikrogram ile ölçülür.
(Bakınız Vitaminler)
Madensel
Maddeler
Kalsiyum, demir, iyot gibi madensel
maddeler bedenimizin düzgün çalışabilmesi ve işlevlerini sağlıklı
bir şekilde yerine getirebilmesi için mutlaka yeterli miktarda
alınmalıdır.
Su
Bedenimizin % 65'inin sudan oluştuğu
dikkate alınacak olursa beden ısısının ayarlanmasından beden
dengesinin sağlıklı bir şekilde korunmasına kadar bir çok açıdan
su beslenmede vazgeçilmezdir.
(Bakınız Suyun Önemi)
Günlük
İhtiyacımız
Kalori : Ağırlığımız x 40 ya da 50
kalori
Yağ : 50-100 gram
Protein : Ağırlığımız x 1-2 gram
Su : En az 2-3 litre
|
