|
Bir kaç aydır balkona geliyor,
içeri girmeden verilecek yiyeceği sabırla bekliyordu. İki ay
öncesine kadar hamileydi. Sonra doğurdu. Peşi sıra iki yavru da
onunla geziniyordu. Paspasın üzerinde öylesine
yatıyordu. Ağzı köpürmüş, çaresiz, çocukları ve kendi için bir
ümit bekler gibi.. Ne yazık ki iki gün süren mücadelemize
rağmen onu kurtaramadık. Besin zehirlenmesinin üstesinden
gelemedik. Yeterince yemek verememiş olmaktan dolayı duyduğumuz
suçluluğun da artık ona bir yararı yoktu.
Sokak
kedileri
için
bir şeyler
yapmaya
bugünden
başlamaya
ne dersiniz?
Her gün yüzlerce sokak kedisi aynı
çaresizliğe teslim oluyor. Uygun olmayan çevre koşulları, açlık,
hastalıklar, zalim insanların eziyetleri ve trafik, sokak
kedileri için ciddi tehdit oluşturuyor. Oysa ki, ihtiyaçları bir
kap su, bedenleri kadar bir barınak ve her gün fazla pişirip
yiyemeyip çöpe döktüğümüz yiyeceklerden sadece bir taze
tabak.
Peki sokak kedileri için ne
yapabiliriz ?
-
Önce sokağın
uygun bir yerine bir kap temiz su koyun.
Su, yaşamdır. Birçok sokak kedisi
su bulamadığı için ciddi sağlık sorunları ile karşı karşıya
kalır. Su, kedinin hem sağlığı hem de temizliğine devam
edebilmesi için gereklidir. Sokak kedilerinin kirli
görünümlerinin sebeplerinden biri de su bulamayışlarıdır.
Güvende olmayan ve tükürüğü ile kendini temizleyecek kadar su
içememiş olan bir kedi kendini temizlemekten uzak durur. Oysa
ki kediler antiseptik madde içeren tükürüğü ile kendilerini
temizleyerek aslında mikroplara karşı vücutlarını devamlı
olarak korurlar. Sokak kedileri için büyük hazır pet su
kaplarından birini keserek güzel bir su kabı yapabilirsiniz.
Daha sonra su kabını sokağın uygun bir yerine (çöplüğe ya da
arabaların sıkça park ettiği bir mekana değil) koyabilirsiniz.
Sizin gibi kedi dostları ile işbirliğine giderek su kabının
her gün taze su ile dolu olmasını sağlayabilirsiniz. Bu arada
su kabının kirli ya da pis olması halinde ya kabı temizlemeyi
ya da yeni bir kap ile değiştirmeyi ihmal etmemelisiniz.
-
Evde artan ama
bozulmamış yiyecekleri temiz bir kap içinde sokağın uygun bir
yerine bırakın.
Hepimiz öyle veya böyle yenmeyen
yemekleri çöpün derinliğine boşaltma kolaylığını tercih
ederiz. Oysa ki yemek pişerken artan ya da yenmeyip kalan
yemekler sokak kediler için altın değerindedir. Ama artan
yemekleri kedilere verirken dikkatli olmalısınız. Bozulmuş
yemekleri kesinlikle sokak kedilerine vermeyin. Hatta bozulmuş
yemekleri çöpe atmak yerine tuvalete dökmelisiniz. Zira
çöplüğü karıştıran kediler için bozulmuş yemekler öldürücü
olabilir.
Sokak kedilerine yemek verirken çevreyi de kirletmemek adına
yemekleri mümkün olduğunca bir kap içinde verin. Sokak
kedileri için büyük hazır pet su kaplarından birini keserek
güzel bir yemek kabı yapabilirsiniz. Daha sonra yemek kabını
sokağın uygun bir yerine (çöplüğe ya da arabaların sıkça park
ettiği bir mekana değil) koyabilirsiniz. Eğer sokak kedileri
için daha fazla emek harcamak isterseniz (ki ne kadar faydalı
bir iş yapmış olursunuz), onlara yemek de pişirebilirsiniz.
Bir parça et ile pişirilmiş makarna ya da marketten getirirken kırılmış
yumurtalardan yapılma bir omlet sokak kedileri için ne kadar
faydalı olacaktır.
-
Sokak
kedilerin kısırlaştırılmasına yardımcı olun.
Kısırlaştırma veteriner desteği
gerektiren bir operasyondur. Bu sebeple maddi bir destek
gerekmektedir. Bununla birlikte birçok veteriner sokak
kedilerinin kısırlaştırılması çabalarına ciddi destek vermekte
ve sadece malzeme fiyatına kısırlaştırma operasyonu
yapabilmektedir. Tek başınıza ya da sizin gibi kedi dostları
ile birleşerek sokak kedilerinin kısırlaştırılmasına yardımcı
olabilirsiniz. Kısırlaştırma açısından öncelikle erkek
kedilerin tercih edilmesi daha doğru olacaktır. Zira erkek
kedilerin kısırlaştırılması hem daha ucuz hem daha kolaydır.
Erkek bir kedi kısırlaştırıldıktan bir gün sonra günlük
yaşamına dönebilirken dişi kedilerin kısırlaştırılması tam bir
operasyon gerektirmekte ve dişi kedinin günlük yaşama
dönebilmesi için en az bir hafta kontrol altında tutulması
gerekir. Eğer dişi kediyi kontrol altında tutabilme imkanınız
varsa tabii ki dişi kedileri de kısırlaştırabilirsiniz. Ama
kontrol süresi boyunca çok dikkatli olmalısınız. Kısırlaştırma
operasyonu öncesinde sokak kedisini yakalamaya çalışırken
nazik ve dikkatli davranmalısınız. Ne onun ne de kendinizin canını
yakmadan onu veteriner kliniğine götürmelisiniz. Operasyon
sonrasında mutlaka minimum kontrol süresi boyunca onu
gözetiminiz altında tutmalı ve sokağa bırakmamalısınız. Özellikle
anestezi sonrasında kedilerin bilinçleri tam açık
olmadığından ayılana kadar olası kazalara uğramamaları için kapalı
tutulmaları gerekir. Ayılma süresi boyunca su veya yiyecek
verilmemelidir.
-
Hasta sokak
kedilerinin sağlık desteği almasını sağlayın.
Hasta sokak kedileri tamamıyla
sizin yardımseverliğinize muhtaçtır. Onlara sağlayacağınız
sağlık desteği yaşam kurtarıcıdır. Eğer veterinere götürme
imkanınız yoksa ve size yakınlık gösteriyorsa
(tutabiliyorsanız), yaralı bir sokak kedisine eczanede satılan
Betadin gibi acıtmayan tendürdiyotlar ile pansuman yapabilir,
tahriş olmuş akan gözlerine yine eczanede satılan
antibiyotikli göz damlalarından damlatıp göz pomadı (Teramicyn)
sürebilirsiniz. Ama en doğru çözüm onun bir veterinerce
görülmesini sağlamaktır.
-
Sokak kedileri
için doğal barınaklar oluşturun ya da mevcut barınaklarını
korumaya çalışın.
Kediler sessiz ve güvenli
köşeleri severler. Aslında kediler için barınak oluşturmak
sanıldığı kadar da zor bir şey değildir. Çevrenizdeki
olanakları gözden geçirebilirsiniz. Mutlaka onlar için güvenli
bir köşe bulabilirsiniz. Özellikle kış aylarında hiç bir şey
yapamıyorsanız naylon poşetlerle kaplanmış paket kutularını
sokağın güvenli ve ıslanmayan yerlerine bırakarak uzun soğuk
kış gecelerine karşı onlara bir parça daha koruma
sağlayabilirsiniz. (Geçen kış balkonumuzda A4 kağıt kutularını
Migros'un naylon poşetleri ile kaplayıp üç dört tane kedi
evciği yaptık. Biraz paket bandı, makas sayesinde yaptığımız
ve kışa karşı koruma sağlayan bu evcikleri balkona koyduk.
Diyebiliriz ki, her kutuda iki kedi sığışmaya çalışarak soğuk
kış gecelerini bir ölçüde olsun rahat geçirdiler.)
-
Sokak
kedilerini korumaya yönelik sivil girişimleri destekleyin.
Sokak kedilerini korumaya yönelik
birçok sivil toplum girişimi vardır. Bunları maddi ya da
manevi olarak destekleyebilirsiniz. Dilerseniz sizin gibi kedi
dostları da bir araya gelerek sokak kedilerinin korunmasına
yönelik bir sivil girişim kurabilirsiniz.
Sokak kedilerinin korunmasına
yönelik sivil girişimlerden bir kaçı :
-
Hayvanların Yaşam Haklarını
Koruma Derneği
Dede Korkut Sok. No:3 Büyükdere
İstanbul
(212) 242 35 36
-
Kadıköy Hayvan Dostları
Platformu
Ataşehir / İstanbul
(216) 499 83 90
(216) 499 62 85
-
Aliağa Sokak Hayvanlarını
Koruyanlar Derneği
Aliağa / İzmir
(0232)621 32 07
-
Çevre ve Sokak Hayvanları
Derneği
Yıldız Parkı Girişi, No:1
Beşiktaş / İstanbul
(212) 227 72 65
-
Evsiz Hayvanları ve Doğayı
Koruma Derneği - EHDK
İstanbul Buyükşehir Belediyesi
Hayvan Rehabilitasyon Merkezi
Kocatas Mahallesi, Kılıçpınar
Caddesi
Büyükdere / İstanbul
(212) 271 77 17
-
Hayvanları Koruma Derneği
35. Sokak, No:10
Bahçelievler / Ankara
(312) 215 15 55
(312) 222 57 17
Sokak Kedileri
Koalisyonu
Sokak Kedileri İle İlgili
Sivil Girişimler İçin Bir Model
Bu ay sizlere San Diego /
California’da bir grup gönüllü tarafından kurulmuş olan Feral
cat Coalition-Sokak Kedileri Koalisyonu’nun (SKK diye
kısaltıyoruz) çalışmalarından söz etmek istiyoruz. SKK aynı
zamanda sokak kedileri ile ilgili sivil toplum girişimleri için
de bir model olacak nitelikte. Kısaca sokak kedilerini
kısırlaştırıp sağlık bakımlarını yapıyor ve onları tekrar
alındıkları yere bırakıyorlar.
Ne yazık ki ABD’de hayvan
barınaklarındaki kediler bir koruyucu tarafından
sahiplenilmedikleri takdirde bir süre sonra öldürülüyorlar. (Bu
öldürme uygulamasına da neden ötenazi dendiğini de anlayabilmiş
değiliz. Zira ötenazi için yaşamına son verilenin talepte
bulunması gerekir.) Bu sebeple SKK sokak kedilerini barınaklara
teslim etmiyor. Tabii talep olması halinde sokak kedilerinin
yuva bulmasına yardımcı oluyorlar.
SKK uzun soluklu bir sivil girişim.
1992 yılında Sally Mackler ve Rochelle Brinton’ın çabaları ile
kurulmuş. Kar amacı gütmeyen bir örgüt. SKK çatısı altında
çalışan veteriner ve gönüllüler hiçbir ücret almıyorlar. Herkesin amacı aynı : evsiz kedilerin sayısını azaltmak ve
onlara sağlıklı bir ortam sunabilmek.
SKK içerisinde ciddi bir görev ve
sorumluluk paylaşımı var. Gönüllüler yetenekleri ve talepleri
doğrultusunda ilgili işlerde görevlendiriliyor. İmece usulü
çalışılıyor. Üyeler kendi sorumluluk alanlarında en iyisini
yapmakla mükellefler. San Diego Hayvan Kontrol Departmanı’nın
yayınladığı istatistiklere bakıldığında SKK’nın kurulduğundan
beri gerçekleştirdiği çalışmalar meyvesini vermeye başlamış.
SKK’nın kurulması ile yöredeki hayvan barınaklarında öldürülen
kedi sayısında % 50 düşüş olmuş. SKK kurulmadan önce ise bu oran
% 15 artış şeklindeymiş. 1992’den günümüze kadar SKK tam 16.000
kediyi kısırlaştırmış.
SKK, sokak kedilerini şöyle
tanımlıyor : Sokak kedisi doğada yaşayan görece vahşi, sahipleri
tarafından terk edilmiş ya da sokakta doğmuş kedilerdir. Onları
her yerde kolaylıkla görebilirsiniz ; alışveriş merkezlerinin,
iş mekanlarının, parkların, dar sokakların, terkedilmiş
binaların ve kırsal alanın civarlarında yaşarlar. Yakalanmaları
zordur ve insanlara (doğal olarak) güvenmemektedirler.
SKK aynı zamanda çok yanlış bilinen
bazı inançlarla da mücadele ediyor.
Bunların başında sokağa tek
edilen ev kedilerinin yaşamlarını yine de sürdürebilecekleri
yanılgısı geliyor. Gerçekten de bir çok insan evlerini terk
ettiklerinde gerilerinde bıraktıkları kedinin bir biçimde
yaşayacağını ya da ayakta kalacağını sanıyor ama yanılıyor.
Ev kedileri sanıldığının tersine doğal yaşama kolaylıkla
dönemez, uyum gösteremez ve kendilerini savunamazlar. Bu sebeple
sadece ABD’de hayvan barınaklarında bir koruyucu bulamayan 15
milyon kedi ve köpek uyutularak öldürülüyor. Öte yandan sokakta
kalanları da daha iyi bir son beklemiyor. Bir çoğu hastalık ya
da açlıktan hayata veda ediyorlar.
SKK’nın bu acı tablo karşısında
önerisi şu; sokak kedileri mümkün olduğunca kısırlaştırılmalı ve
sağlık ve beslenme yardımı almaları sağlanmalı ve asıl olarak
mümkünse bir koruyucunun bakımından yararlanılmalı. SKK bu
önerisinde de oldukça dikkatli. Bu öneride aşırıya kaçıp bir
kedi soyunu tüketme saplantısı da kesinlikle yok. SKK’nın
verdiği örnek oldukça çarpıcı, bir kedi çiftinden 7 yıl içinde
oluşabilecek kedi kolonisinin tahminen 420.000 kedi civarında
olacağı hesaplanmış. Kediler kolay üreyebilen canlılar ve bu
yüzden de kontrolsüz nüfus artışından dolayı da bir çok sokak
kedisini zor koşullar bekliyor. (Bu açıdan bakıldığında sokak
kedileri ile insanların durumu ne kadar da benzer.)
SKK’nın çalışmaları 5 temel alandan
oluşuyor ;
1) Sokak Kedilerini Toplama
2) Veteriner Hekim Kontrolü
Öncesinde Koruma
3) Veteriner Hekim Kontrolü ve
Operasyon
4) Operasyon Sonrası Bakım ve
Aşılama
5) Etiket Koyma
6) Sokak Kedisini Eski Yerine Salma
Gönüllüler bu alanlar dahilinde
ciddi bir biçimde örgütlenmiş durumda. Yani herkes ne yapacağını
biliyor. Keza gönüllü veterinerler ve klinikler de süreçte rol
sahibi. SKK bununla da yetinmeyip süreçlerde nasıl hareket
edilmesi gerektiği konusunda da son derece sıkı kurallar koymuş
durumda. Örneğin anne kedilerin toplanması halinde yavrularının
da mutlaka bulunması gerekiyor, ya da tam tersi. Sokaktan
toplanan bir kedi kesinlikle bulunduğu yerden başka bir yere
salıverilemiyor.
Sokak kedilerini yakalamanın da
kuralları oldukça açık ve kesin. Hem sokak kedisinin hem de
yakalayanın zarar görmemesi şart. Sokak kedilerinin
toplanmasında SKK’nın özel yaptırdığı maliyeti 4 dolar
civarındaki kedi evleri kullanılıyor. Temizlik, SKK’nın en önem
verdiği hususlar arasında geliyor. Kedi toplamada kullanılan
kedi evlerinin kullanımdan önce ve sonra çamaşır suyu ile
dezenfekte edilmesi, toplanan kedilerin veterinere giderken
başka hayvanlarla hastalık kapma ya da bulaştırma riskine karşı
temas ettirilmemesi temizlik ve sağlık kurallarının ilk başta
gelenleri. Hatta öyle ki, SKK üyelerini veterinere gitmeden önce
giysi değiştirmeleri gerektiği konusunda uyarıyor. Böylelikle veteriner
kliniğine dışarıdan taşınabilecek olası hastalıkların da en aza
indirgenmesi hedefleniyor.
Etiketleme SKK’nın diğer önemli iş
süreci. Böylelikle bir daha aynı kedinin yakalanması halinde
kimliğinden gelişimi öğrenilebiliyor. Ayrıca,
devlet tarafından yönetilen hayvan barınaklarının da bu kedilere
el koymasının önüne geçiliyor.
SKK gerçekten sokak kedilerinin
barınma ve sağlık sorunları konusunda örnek alınabilecek bir
sivil toplum gelişimi. Ülkemizde de bu konuda bir çok gönüllü
samimi bir çaba içindeler. Bu konudaki benzer deneyimleri
sizlerle paylaşarak çabalarımızın daha da verimli kılınmasını
amaçladık.
SKK’nın web sitesinin adresi şöyle
:
www.feralcat.com
|
